Polonya ve Litvanya Tatarları

600 yıl önce Avrupa'ya göç eden Kıpçak Türkleri diğer bir deyişle Polonya ve Litvanya Tatarları'nın kültürleri, gelenek ve görenekleri, adetleri ve günlük yaşantıları Özü Türk Belgeseli'nin beşinci ve altıncı bölümlerinde ekrana geliyor.

Günümüzde sayıları 21.000 civarında olan Polonya, Litvanya ve Beyaz Rusya'da yaşayan Kıpçak Türkleri yüzyıllardır var olma savaşı veriyor. Bu topluluk, ana dillerini bilmemelerine rağmen İslamiyet sayesinde kimliklerini ve dinlerini Katolik bir Hıristiyan topluluğu içinde yüzyıllarca korumayı başarabilmişler.

Sovyetler Birliği'nin dağılması üzerine, 1988 yılından sonra Litvanyalı Tatarlarda milli hareket başlamış ve bunun sonucu çeşitli Tatar Cemiyetleri kurulmuş. Geleneklerini korumak, devam ettirmek ve yaşatmak için festivaller, toplantılar, yaz kampları, şarkı ve dans şölenleri düzenleyen "Litvanyalı Tatar Cemiyeti" eğitime büyük önem veriyor.

Benzer faaliyetlerde bulunan Polonya Tatarları ise dini bayramları 600 yıldır geleneklerine ve dinsel kurallara uygun kutluyorlar. Polonya kültürünün etkisiyle adetlerin değişiklik gösterdiği düğünlerde imam nikahı muhakkak yapılan bir uygulama. Cenaze merasimleri de yine dini geleneklere göre yapılıyor ve Polonya'nın neresinde ölmüş olursa olsun bir Tatar muhakkak bir Müslüman mezarlığına gömülüyor.

Ayşa Miskiewicz (Polonyalı Tatar): "Bayram gelince biz Bohoniki Camisi'ne geliyoruz. Elbette mezarı da ziyaret ediyoruz, sadaka veriyoruz, toplaşıyoruz, akrabalarla görüşüyoruz birbirimize ikram ediyoruz. Her türlü milli yemekleri. Sonra çocuklarımıza dini kaideleri ile öğretiyoruz. Bonçuk adlı çocuk dans takımı vardır. Şiir söylüyorlar. Bohoniki'nin dışında Kurşiniyani'de Tatar cemaatı vardır. Orada da bir camii ve mezarlık vardır. Biz onları da ziyaret ediyoruz... "

Belgeselin yönetmeni Neşe Sarısoy Karatay Polonya ve Litvanya Tatarlarının Müslüman olmaları nedeniyle yaşam ve ölüme dair çok anlamlı bir çatı kurduklarını belirtiyor.

"Camileri çok enteresan, dünyanın en şirin, en güzel camileri sanki… Çoğu ahşaptan ve tek mekânlı camiler. Mimarisi ve süslemeleri tamamıyla bulundukları bölgenin özelliklerini taşıyor. Bir de mezarlarına çok önem veriyorlar. Mezarlıkları onlar için çok önemli. Atalarının izlerini kaybetmek istemiyorlar."

Litvanya'da ve Polonya'da yaşayan Tatarlar bizi tanıyor, biliyor ve seviyor. Onlar yüzlerce yıl Osmanlı ve Türkiye Cumhuriyeti ile yakın ilişkiler içinde kurmuşlar. Yüzlerce yıl önce çeşitli nedenlerle ayrıldığımız Litvanya, Polonya ve beyaz Rusya Tatarları, diğer bir deyişle Kıpçak Türkleri, eminiz yüzlerce yıl daha tarih sahnesinde var olacak.

Emir Bogdanoviç (Polonyalı Tatar): "Bizim Tatar geleceğimizi güzel görüyorum. Bu kadar yüzyıl var olabildiysek, gelecek yüzyillarda da var olacağız. Geleneğimiz bu kadar sene korundu. Biz de yemeklerimiz ve Tatar baloları gibi buluşmalarla bunu korumaya çalışıyoruz. Gençler her sene balolara katılıyorlar. İnternette buluşuyor, kontak kuruyorlar. Birbirleriyle buluşuyor, geziyor, oynuyorlar. Geleceğimizi gerçekten güzel, renkli görüyorum. "

5. Bölüm: Polonya ve Litvanya Tatarları

6. Bölüm: Polonya ve Litvanya Tatarları