Emel Dergisi Arşivi


Internet sitemizdeki arşive aktarılmış makale sayısı : 444


“88 yıllık Emel arşivini dijitalleştirip sitemize aktarma çalışmalarımız devam etmektedir.
Araştırmalarınız için özellikle erişmek istediğiniz ama henüz aktarımı yapılmayan makaleler için
kirim @ emelvakfi.org
adresinden bizimle iletişime geçebilirsiniz”


258

Ocak-Aralık / Sayı : 258 , Yıl : 2017.

Basım tarihi : Nisan 2018


İçindekiler

Gökbayrağımız, şimdiden sonra, karalarda, denizlerde hattâ semalarda bile yükselecektir. Yaşasın Gökbayrak! *

Mürettiplerin sözlerinden ve göz attığım gazetelerden, işlerimizin pek iyi gitmekte olduğunu, anarşiye karşı Kırım’ı korumak maksadıyla, 30 Ekim’de “Erkânı Harbiye Heyeti” kurulduğunu, 2 veya 3 Kasım’da Bahçesaray’da Gaspıralı İsmail Bey Dârülmuallimini, Hüner ve Sanayi Mektebi ve Hansaray’da kurulan millî müzenin açıldığını, Hansaray’a Gök bayrağın çekildiğini, bu münasebetle Bahçesaray’da Hansaray avlusunda pek büyük bir toplantı yapıldığını, Çelebi Cihan’ın en kuvvetli nutuklarından birisini söylediğini öğrendim.

... Bayram namazını kılmak üzere Yolbaşçımız ile birlikte bugün işgalci Rusya tarafından tamirat adı altında ağır tahribata uğratılan Hansarayı içindeki Hancamisi’ne bayram namazına gittik. Çok soğuk bir gündü. Cami henüz tam ibadete açılmamıştı. Müzenin bir parçası olarak kullanılıyordu. Yönetim, Kırım Tatarlarının baskısıyla bayram namazına istemeye istemeye izin vermişti. Caminin içi buz gibi soğuktu. Isıtma yoktu. Halı, kilim, vb. bir şey olmayan taş zemin üzerinde serdiğimiz ince seccadenin üzerine oturduk.

... Ama Kırım, yılların sert dalgalarınca içine itildiği anafordan çıktığında dizleri üstünde çökmüş bitap bir vaziyetteydi. 1917 yılının ikinci yarısından itibaren Kırım’da Tatarların millî seferberliği yükselişe geçmişken başta Ruslar olmak üzere Kırım’daki diğer etnik unsurlar açmaz içine düşmüş vaziyetteydiler ve aktör olmaktan çok seyirci konumundaydılar.

Bundan tam yüzyıl önce bugünlerde Kırım Tatarlarının anayurdu Kırım yarımadasında millî hareket ve mücadelenin oldukça heyecanlı ve aktif hareketleri yaşanıyordu. Birinci Dünya Savaşı Rus Çarlığı için yıkımın başlangıcı olmuş ve Çarlığın her yerinde ihtilaller, iç çatışmalar ve çarpışmalar olanca hızı ile devam ediyordu.

26 Aralık 1917 tarihinde Kurultay’da kabul edilen Kanun-u Esasî ile birlikte Kırım Ahalî Cumhuriyeti de ilân edilmiş oldu. Bununla birlikte Kurultay, kendisini parlamento olarak ilân etti ve bu parlamentoya da daimî olarak üç reis seçildi.

18 Mayıs 1944. Kırım, Üsküt köyü; Sovyet askerleri ve NKVD birliklerinin baskınında 9 yaşındaki küçük Veciye sürüklenerek evinden atılır, hayvan vagonlarına doldurulup sürgüne, bilinmez bir meçhule gönderilir.

Kırım’ın Rusya tarafından işgalinin dördüncü senesinde, yarımadadaki insan hakları durumu daha da kötüleşti. Sivil aktivistlere karşı, gözaltı, arama, sorgulama gibi gelenekselleşmiş baskı araçlarını kullanarak işgalci yönetiminin baskıcı politikası daha sistematik ve planlı karakter almaya başladı.

İnsan Hakları İzleme Örgütü, Kırım’daki Rus yetkililerin Kırım Tatarlarına uyguladığı zulmü, aslen yarımadadaki muhalefeti tamamen susturmak amacıyla ve çeşitli bahanelerle yoğunlaştırdığını bildirdi. Kırım Tatarları, Kırım Yarımadası’nın azınlıkta kalmış Müslüman yerli halkıdır. Kırım Tatarlarının çoğunluğu 2014 yılında başlayan Rusya işgaline açıkça karşı çıkmaktadır.

Geçen yaz, bir gün FSB görevlileri yanına gelip Kırım Tatar siyasal aktivisti İlmi Umerov’u aklî durumunun değerlendirilmesi için zorla bir akıl hastanesine gönderdiklerinde, o Akmescit’te bir hastanede yüksek tansiyon nedeniyle tedavi görüyordu.

İki davanın anatomisi
Kırım’ın Rusya Federasyonu tarafından işgalinin hemen öncesinde Kırım Tatarları yaklaşan tehdidi gördü ve Kırım’ın Rusya ile entegrasyonuna karşı tedbirlerini almaya çalıştı. 2014 yılının Ocak ve Şubat aylarında Ukrayna ve Kırım’da meydana gelen olayları kısaca hatırlatmak bu bağlamda önem arz eden Umerov ve Çiygöz davalarının tahlilinde faydalı olacaktır.

Kırım Tatarlarının anavatanları Kırım Yarımadası olmasına rağmen Kırım dışındaki nüfusları çok daha fazladır. Bu durum sözkonusu Kırım Tatar milletinin karmaşık, hatta bazen varoluşunu bile tehdit eden tarihinden kaynaklanıyor. Elimizde oldukça kesin veriler bulunan Kırım ve Dobruca hariç, dünyadaki Kırım Tatarı sayısı konusunda çok tahmin var.

Hüseyin Abdurefi oğlu Badaninskiy, bünyesinde pek çok vasfı barındıran bir Kırım Tatar aydınıdır. Onu ressam, grafiker, etnograf, Hansaray Müzesinin kurucusu, ilim adamı, sanatçı, eğitmen gibi sıfatlarla ayrı ayrı tanımlamak mümkündür.

13’ncü asrın evâsıtına kadar yani Kırım’a Tatarların gelmesinden evvel Kırım Yarımadası yerkürenin en ehemmiyetli ve görülmeye layık noktasını teşkil ediyordu. Tarihin kaydedebildiği ilk asırlardan beri Tavrida göçebe hanların nazar-ı dikkatlerini kendisine celp etmiş ve Asya’dan kopup gelen ve Avrupa’yı titreten bu halklardan hiç birisi bu güzel yarımadaya lakayd kalmamışlardır.

Merak küpü, yılmaz karakterli, doğuştan tarihçi Dmitriy (Ukrain dilinde Dmitro) Ursu yaşadığı uzun ve romanesk hayatın sonunda, 81 yaşında, Odesa’da saygın bir bilim insanı olarak hayata veda etti. Şahsî hayatına nadir rastlanır trajediler, akademik hayatına farklı farklı şapkalar sığdıran Ursu hayatının her demini merak ederek, araştırarak, öğrenerek ve öğreterek geçirdi.

Tatarların tarihsel mirası öncelikle çağlar boyunca bu kavmin ünlü kültür temsilcilerinin yarattıkları eserlerle algılanmıştır. Bugünden bakıldığında Kırım’daki Tatar geçmişinin büyük simalarından biri olan Bekir Çobanzade’nin (1893-1937) hayatı bunun çarpıcı bir örneğidir.

ŞINLAR, 21. YY. GÜNLÜK YAŞAMA İLİŞKİN MANİLER.

- Kırım Hanlığı Tarihi Üzerine Araştırmalar (1441 - 1700)
- Şefika - İsmail Gaspıralı’nın Kızı
-İsmail Gaspıralı Seçilmiş Eserleri: 4 – Eğitim Yazıları
...

Bilgiler Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi adresindeki Ulusal Tez Merkezi veritabanından sorgulanarak elde edilmiştir. Yazarlarının yayımına izin verdiği tezlerin PDF dosyaları erişime açık olup bu adresten indirilip okunabilmektedir.

Kırım Tatar Millî Kurultayı’nın 100. Yıl Dönümü münasebetiyle Türkiye, Romanya, Ukrayna, ABD ve Kanada'da düzenlenen faaliyetler.

...

262/263 (2018)

...

258/261 (2017)

...

254/257 (2016)

...

250/253 (2015)

...

246/249 (2014)

...

242/245 (2013)


@facebook  @twitter  @youtube  @instagram 

Emel Dergisi Arşivi

Sayılar (1960-2018)

Sayılar (1930-1941)

Yazarlar

Bölümler

Emel arşivini tasnif etme çalışmamız sürmektedir.